Czy Twoi uczniowie rozumieją, co czytają?

Edyta Meredyk-Szczesiak

doradca metodyczny ds. języka polskiego  

w szkołach podstawowych

Czy Twoi uczniowie rozumieją, co czytają?

            Czy uczniowie rozumieją, co czytają? Moje doświadczenia, jako nauczyciela polonisty, skłaniają mnie do odpowiedzi: Uczniowie nie rozumieją tekstów czytanych samodzielnie. Nie mam tu na myśli uczniów z czwartej czy piątej klasy, ale przede wszystkim uczniów starszych, z klasy siódmej i ósmej. A przecież czytanie ze zrozumieniem to jedna z najważniejszych umiejętności zawartych w podstawie programowej kształcenia ogólnego, którą musi opanować uczeń szkoły podstawowej.

            Umiejętność czytania należy do kluczowych kompetencji, a nauka czytania jest jednym z podstawowych zadań systemu oświatowego.¹ Ta umiejętność jest niezbędna, by funkcjonować w życiu społecznym. Bez umiejętności czytania ze zrozumieniem człowiek staje się nieporadny, nie potrafi podejmować decyzji, ma ubogie słownictwo, co wiąże się ze zdolnością wysławiania się i wyrażania swoich emocji. Jest wycofany, zamknięty w sobie i samotny. Takie uczucia prowadzą do frustracji.

            Zdolność czytania ze zrozumieniem służy rozwojowi osobowemu, a tym samym umożliwia zdobywanie wiedzy i uczestniczenie w kulturze. Pozwala zrozumieć siebie i drugiego człowieka. Dlatego umiejętność czytania ze zrozumieniem jest tak ważna dla rozwoju człowieka.

            Priorytetowym zadaniem, właśnie szkoły podstawowej, jest nauczyć dzieci czytać ze zrozumieniem. To zadanie muszą podejmować wszyscy nauczyciele, nie tylko pierwszego etapu edukacyjnego czy poloniści, ale także nauczyciele drugiego etapu edukacyjnego.

            Uczeń, który czyta ze zrozumieniem, potrafi:

Ø  odnaleźć najważniejsze przesłanie tekstu,

Ø  znaleźć w tekście konkretne informacje,

Ø  odnieść wiadomości z tekstu do wcześniejszej wiedzy,

Ø  odróżnić przedstawione w tekście fakty od ich oceny,

Ø  wskazać następstwo czasowe opisywanych zdarzeń,

Ø  rozpoznać kontekst historyczny lub komunikacyjny,

Ø  zinterpretować tekst, czyli odsłonić znaczenia, jakie się w nim kryją,

Ø  rozszyfrować filozofię lub stanowisko ideologiczne autora,

Ø  odczytać dane zawarte na wykresie, w tabeli lub na mapie,

Ø  wykorzystać zawarte w tekście wiadomości,

Ø  zrozumieć i zastosować instrukcję,

Ø  ocenić tezy zawarte w tekście,

Ø  sformułować własną refleksję na ich temat,

Ø  podjąć polemikę,

Ø  wysnuć wniosek,

Ø  postawić pytanie,

Ø  znaleźć luki i błędy.²

    Takimi umiejętnościami uczeń musi wykazać się podczas egzaminu ósmoklasisty.

  ^1. D. Klus-Stańska, M. Nowicka, Sensy i bezsensy edukacji wczesnoszkolnej, WSiP, Warszawa 2005, s. 11. 

• Poprzedni artykuł
• Następny artykuł