Czy Twoi uczniowie rozumieją, co czytają?

Przykład zastosowania metody: Powrót taty, Adam Mickiewicz

„Pójdźcie, o dziatki, pójdźcie wszystkie razem

Za miasto, pod słup na wzgórek,

Tam przed cudownym klęknijcie obrazem,

Pobożnie zmówcie paciórek.

 

Tato nie wraca; ranki i wieczory

We łzach go czekam i trwodze;

Rozlały rzeki, pełne zwierza bory

I pełno zbójców na drodze”.

 

Słysząc to dziatki biegą wszystkie razem,

Za miasto, pod słup na wzgórek,

Tam przed cudownym klękają obrazem

I zaczynają paciórek.

 

Całują ziemię, potem: „W imię Ojca,

Syna i Ducha świętego,

Bądź pochwalona, przenajświętsza Trójca,

Teraz i czasu wszelkiego”.

 

Potem: Ojcze nasz i Zdrowaś, i Wierzę,

Dziesięcioro i koronki,

A kiedy całe zmówili pacierze,

Wyjmą książeczkę z kieszonki:

 

I litaniją do Najświętszej Matki

Starszy brat śpiewa, a z bratem

„Najświętsza Matko - przyśpiewują dziatki,

Zmiłuj się, zmiłuj nad tatem!”

 

Wtem słychać tarkot, wozy jadą drogą

I wóz znajomy na przedzie;

Skoczyły dzieci i krzyczą jak mogą: 

„Tato, ach, tato nasz jedzie!”

 

Wtem: „Stójcie, stójcie!” - krzyknie starszy zbójca

I spędza bandę precz z drogi,

A wypuściwszy i dzieci, i ojca,

„Idźcie, rzekł, dalej bez trwogi”.

 

Kupiec dziękuje, a zbójca odpowie:

„Nie dziękuj, wyznam ci szczerze,

Pierwszy bym pałkę strzaskał na twej głowie,

Gdyby nie dziatek pacierze.

 

Dziatki sprawiły, że uchodzisz cało,

Darzą cię życiem i zdrowiem;

Im więc podziękuj za to, co się stało,

A jak się stało, opowiem.

 

Z dawna już słysząc o przejeździe kupca,

I ja, i moje kamraty,

Tutaj za miastem, przy wzgórku u słupca

Zasiadaliśmy na czaty.

Obaczył kupiec, łzy radośne leje,

Z wozu na ziemię wylata;

„Ha, jak się macie, co się u was dzieje?

Czyście tęskniły do tata?

 

Mama czy zdrowa? ciotunia? domowi?

A ot rozynki w koszyku”.

Ten sobie mówi, a ten sobie mówi,

Pełno radości i krzyku.

 

„Ruszajcie - kupiec na sługi zawoła -

Ja z dziećmi pójdę ku miastu”.

Idzie... aż zbójcy obskoczą dokoła,

A zbójców było dwunastu.

 

Brody ich długie, kręcone wąsiska,

Wzrok dziki, suknia plugawa;

Noże za pasem, miecz u boku błyska,

W ręku ogromna buława.

 

Krzyknęły dziatki, do ojca przypadły,

Tulą się pod płaszcz na łonie;

Truchleją sługi, struchlał pan wybladły,

Drżące ku zbójcom wzniósł dłonie.

 

„Ach, bierzcie wozy, ach, bierzcie dostatek,

Tylko puszczajcie nas zdrowo,

Nie róbcie małych sierotami dziatek

I młodej małżonki wdową”.

 

Nie słucha zgraja, ten już wóz wyprzęga,

Zabiera konie, a drugi

„Pieniędzy!” - krzyczy i buławą sięga,

Ów z mieczem wpada na sługi.

 

Dzisiaj nadchodzę, patrzę między chrusty,

Modlą się dziatki do Boga,

Słucham, z początku porwał mię śmiech pusty,

A potem litość i trwoga.

 

Słucham, ojczyste przyszły na myśl strony,

Buława upadła z ręki;

Ach! ja mam żonę, i u mojej żony

Jest synek taki maleńki.

 

Kupcze! jedź w miasto, ja do lasu muszę;

Wy, dziatki, na ten pagórek

Biegajcie sobie, i za moję duszę

Zmówcie też czasem paciórek”.

 

 

Słowa klucze

miasto, dzieci, wzgórek, paciórek, tato-kupiec, zmiłuj się nad tatem, wozy, łzy radośne, zbójcy, brody długie, kręcone wąsiska, suknia plugawa, wzrok dziki, buława, noże, miecz, wyprzęga wóz, starszy zbójca, stójcie, idźcie, uchodzisz cało, litość i trwoga, dusza

 

Przed lekturą

W trakcie lektury

W trakcie lektury

Po lekturze

Czego się dowiem z tekstu?

Co się stanie?

Jak to działa?

Jak problem zostanie rozwiązany?

Jak zakończy się sprawa?

Przykłady potwierdzające moje przypuszczenia.

Przykłady pokazujące, że nie miałem racji lub że moja wiedza była niepełna.

Co o tym myślę po uważnym przeczytaniu tekstu?

Czego nowego się nauczyłem.

Odpowiedzi

Dzieci widzą napad zbójców na ojca-kupca, którzy rabują z wozu jego towar.

Chcą zabić dzieci        i kupca, by pozbyć się świadków.

Pojawia się stary zbójca. Daruje ojcu      i jego dzieciom życie.

Dzieci modlą się za szczęśliwy powrót ojca. Witają się z nim. W pewnej chwili  napada na nich dwunastu zbójów, by zabrać cały dobytek kupca. Nagle pojawia się starszy zbójca         i powstrzymuje swoich kamratów. Kupcowi daruje życie.

Zbójcy nie martwili się świadkami swoich napadów. Z reguły wszystkich zabijali. Byli okrutni.

Warto wierzyć i szczerze się modlić za bliskich. Wiara czyni cuda.  Troska dzieci o swoich bliskich może wywołać nawet             u niegodziwca wyrzuty sumienia i skłonić do refleksji nad sobą oraz swoim postępowaniem.

 

            Metoda „czytanie w pięciu krokach” jest najbardziej znaną metodą czytania tekstów informacyjnych, czyli tekstów znajdujących się w podręcznikach do każdego przedmiotu. Tę metodę polecam w starszych klasach II etapu edukacyjnego.

 

Krok 1. (przed lekturą) – przejrzyj tekst

  • Przeczytaj tytuł.
  • Przeczytaj śródtytuły i zdania otwierające akapity.
  • Obejrzyj ilustracje, tabele, wykresy itd.
  • Przeczytaj wstęp lub pierwszy akapit.
  • Przeczytaj podsumowanie lub ostatni akapit.

 

Krok 2. (przed lekturą) – postaw pytania

  • Zmień tytuł tekstu na pytanie. To pytanie powinno być najważniejsze, gdyż będzie głównym celem lektury.
  • Zapisz wszystkie inne pytania, które przyszły ci do głowy podczas przeglądania tekstu.
  • Zamień na pytania tytuły rozdziałów i podrozdziałów oraz podpisy pod ilustracjami.
  • Wypisz z tekstu niezrozumiałe słowa i wyjaśnij ich znaczenie. Korzystaj ze słownika wyrazów obcych lub słownika języka polskiego.

 

Krok 3. (w trakcie lektury) – szukaj odpowiedzi

  • Przeczytaj tekst.
  • Spróbuj odnaleźć odpowiedzi na wszystkie swoje pytania.
  • Sprawdź, czy wyjaśnienia niezrozumiałych słów rozumiesz w kontekście zdania.
  • Jeśli trafisz na fragmenty tekstu, których nadal nie rozumiesz, ułóż dodatkowe pytania i poszukaj na nie odpowiedzi.

 

Krok 4. (po lekturze) – podsumowanie odpowiedzi

  • Sprawdź, co zrozumiałeś. Odłóż tekst i notatki.
  • Odpowiedz na głos lub na piśmie na wszystkie swoje pytania.
  • Jeśli są pytania, na które nie potrafisz odpowiedzieć, zajrzyj do tekstu i poszukaj odpowiedzi.

 

Krok 5. (rezultat) – czego się dowiedziałeś?

  • Sformułuj na głos lub na piśmie odpowiedź na pytanie tytułowe (czego najważniejszego dowiedziałeś się z lektury).
  • Zrób notatkę (np. w formie graficznej – mapa myśli), aby widoczne były związki pomiędzy elementami.
  • Zastanów się, jak możesz przedstawić ten materiał innym, jak zmieniła się twoja wiedza po lekturze oraz jak możesz wykorzystać w praktyce zdobyte wiadomości.

 

Opracowano na podstawie materiałów GWO, Jak czytać, aby zrozumieć? Karta pracy dla nauczycieli języka polskiego (szkoła podstawowa i gimnazjum).