Czy Twoi uczniowie rozumieją, co czytają?
Przykład zastosowania metody: Powrót taty, Adam Mickiewicz
|
„Pójdźcie, o dziatki, pójdźcie wszystkie razem Za miasto, pod słup na wzgórek, Tam przed cudownym klęknijcie obrazem, Pobożnie zmówcie paciórek.
Tato nie wraca; ranki i wieczory We łzach go czekam i trwodze; Rozlały rzeki, pełne zwierza bory I pełno zbójców na drodze”.
Słysząc to dziatki biegą wszystkie razem, Za miasto, pod słup na wzgórek, Tam przed cudownym klękają obrazem I zaczynają paciórek.
Całują ziemię, potem: „W imię Ojca, Syna i Ducha świętego, Bądź pochwalona, przenajświętsza Trójca, Teraz i czasu wszelkiego”.
Potem: Ojcze nasz i Zdrowaś, i Wierzę, Dziesięcioro i koronki, A kiedy całe zmówili pacierze, Wyjmą książeczkę z kieszonki:
I litaniją do Najświętszej Matki Starszy brat śpiewa, a z bratem „Najświętsza Matko - przyśpiewują dziatki, Zmiłuj się, zmiłuj nad tatem!”
Wtem słychać tarkot, wozy jadą drogą I wóz znajomy na przedzie; Skoczyły dzieci i krzyczą jak mogą: „Tato, ach, tato nasz jedzie!”
Wtem: „Stójcie, stójcie!” - krzyknie starszy zbójca I spędza bandę precz z drogi, A wypuściwszy i dzieci, i ojca, „Idźcie, rzekł, dalej bez trwogi”.
Kupiec dziękuje, a zbójca odpowie: „Nie dziękuj, wyznam ci szczerze, Pierwszy bym pałkę strzaskał na twej głowie, Gdyby nie dziatek pacierze.
Dziatki sprawiły, że uchodzisz cało, Darzą cię życiem i zdrowiem; Im więc podziękuj za to, co się stało, A jak się stało, opowiem.
Z dawna już słysząc o przejeździe kupca, I ja, i moje kamraty, Tutaj za miastem, przy wzgórku u słupca Zasiadaliśmy na czaty. |
Obaczył kupiec, łzy radośne leje, Z wozu na ziemię wylata; „Ha, jak się macie, co się u was dzieje? Czyście tęskniły do tata?
Mama czy zdrowa? ciotunia? domowi? A ot rozynki w koszyku”. Ten sobie mówi, a ten sobie mówi, Pełno radości i krzyku.
„Ruszajcie - kupiec na sługi zawoła - Ja z dziećmi pójdę ku miastu”. Idzie... aż zbójcy obskoczą dokoła, A zbójców było dwunastu.
Brody ich długie, kręcone wąsiska, Wzrok dziki, suknia plugawa; Noże za pasem, miecz u boku błyska, W ręku ogromna buława.
Krzyknęły dziatki, do ojca przypadły, Tulą się pod płaszcz na łonie; Truchleją sługi, struchlał pan wybladły, Drżące ku zbójcom wzniósł dłonie.
„Ach, bierzcie wozy, ach, bierzcie dostatek, Tylko puszczajcie nas zdrowo, Nie róbcie małych sierotami dziatek I młodej małżonki wdową”.
Nie słucha zgraja, ten już wóz wyprzęga, Zabiera konie, a drugi „Pieniędzy!” - krzyczy i buławą sięga, Ów z mieczem wpada na sługi.
Dzisiaj nadchodzę, patrzę między chrusty, Modlą się dziatki do Boga, Słucham, z początku porwał mię śmiech pusty, A potem litość i trwoga.
Słucham, ojczyste przyszły na myśl strony, Buława upadła z ręki; Ach! ja mam żonę, i u mojej żony Jest synek taki maleńki.
Kupcze! jedź w miasto, ja do lasu muszę; Wy, dziatki, na ten pagórek Biegajcie sobie, i za moję duszę Zmówcie też czasem paciórek”.
|
Słowa klucze
miasto, dzieci, wzgórek, paciórek, tato-kupiec, zmiłuj się nad tatem, wozy, łzy radośne, zbójcy, brody długie, kręcone wąsiska, suknia plugawa, wzrok dziki, buława, noże, miecz, wyprzęga wóz, starszy zbójca, stójcie, idźcie, uchodzisz cało, litość i trwoga, dusza
|
Przed lekturą |
W trakcie lektury |
W trakcie lektury |
Po lekturze |
|
Czego się dowiem z tekstu? Co się stanie? Jak to działa? Jak problem zostanie rozwiązany? Jak zakończy się sprawa? |
Przykłady potwierdzające moje przypuszczenia. |
Przykłady pokazujące, że nie miałem racji lub że moja wiedza była niepełna. |
Co o tym myślę po uważnym przeczytaniu tekstu? Czego nowego się nauczyłem. |
|
Odpowiedzi |
|||
|
Dzieci widzą napad zbójców na ojca-kupca, którzy rabują z wozu jego towar. Chcą zabić dzieci i kupca, by pozbyć się świadków. Pojawia się stary zbójca. Daruje ojcu i jego dzieciom życie. |
Dzieci modlą się za szczęśliwy powrót ojca. Witają się z nim. W pewnej chwili napada na nich dwunastu zbójów, by zabrać cały dobytek kupca. Nagle pojawia się starszy zbójca i powstrzymuje swoich kamratów. Kupcowi daruje życie. |
Zbójcy nie martwili się świadkami swoich napadów. Z reguły wszystkich zabijali. Byli okrutni. |
Warto wierzyć i szczerze się modlić za bliskich. Wiara czyni cuda. Troska dzieci o swoich bliskich może wywołać nawet u niegodziwca wyrzuty sumienia i skłonić do refleksji nad sobą oraz swoim postępowaniem. |
Metoda „czytanie w pięciu krokach” jest najbardziej znaną metodą czytania tekstów informacyjnych, czyli tekstów znajdujących się w podręcznikach do każdego przedmiotu. Tę metodę polecam w starszych klasach II etapu edukacyjnego.
Krok 1. (przed lekturą) – przejrzyj tekst
- Przeczytaj tytuł.
- Przeczytaj śródtytuły i zdania otwierające akapity.
- Obejrzyj ilustracje, tabele, wykresy itd.
- Przeczytaj wstęp lub pierwszy akapit.
- Przeczytaj podsumowanie lub ostatni akapit.
Krok 2. (przed lekturą) – postaw pytania
- Zmień tytuł tekstu na pytanie. To pytanie powinno być najważniejsze, gdyż będzie głównym celem lektury.
- Zapisz wszystkie inne pytania, które przyszły ci do głowy podczas przeglądania tekstu.
- Zamień na pytania tytuły rozdziałów i podrozdziałów oraz podpisy pod ilustracjami.
- Wypisz z tekstu niezrozumiałe słowa i wyjaśnij ich znaczenie. Korzystaj ze słownika wyrazów obcych lub słownika języka polskiego.
Krok 3. (w trakcie lektury) – szukaj odpowiedzi
- Przeczytaj tekst.
- Spróbuj odnaleźć odpowiedzi na wszystkie swoje pytania.
- Sprawdź, czy wyjaśnienia niezrozumiałych słów rozumiesz w kontekście zdania.
- Jeśli trafisz na fragmenty tekstu, których nadal nie rozumiesz, ułóż dodatkowe pytania i poszukaj na nie odpowiedzi.
Krok 4. (po lekturze) – podsumowanie odpowiedzi
- Sprawdź, co zrozumiałeś. Odłóż tekst i notatki.
- Odpowiedz na głos lub na piśmie na wszystkie swoje pytania.
- Jeśli są pytania, na które nie potrafisz odpowiedzieć, zajrzyj do tekstu i poszukaj odpowiedzi.
Krok 5. (rezultat) – czego się dowiedziałeś?
- Sformułuj na głos lub na piśmie odpowiedź na pytanie tytułowe (czego najważniejszego dowiedziałeś się z lektury).
- Zrób notatkę (np. w formie graficznej – mapa myśli), aby widoczne były związki pomiędzy elementami.
- Zastanów się, jak możesz przedstawić ten materiał innym, jak zmieniła się twoja wiedza po lekturze oraz jak możesz wykorzystać w praktyce zdobyte wiadomości.
Opracowano na podstawie materiałów GWO, Jak czytać, aby zrozumieć? Karta pracy dla nauczycieli języka polskiego (szkoła podstawowa i gimnazjum).